Miejsce protestów i pamięci. Tak powstał Plac...

Miejsce protestów i pamięci. Tak powstał Plac Solidarności w Olsztynie

Redakcja · 2026-09-27 09:05

Monument, manifestacje i historia. Plac Solidarności w OlsztynieFot. Michał Marko

Miejsce uroczystości państwowych, debat czy manifestacji z monumentalnym gmachem byłego Komitetu Wojewódzkiego PZPR w tle. Plac Solidarności w ścisłym centrum Olsztyna to miejsce, który zna każdy mieszkaniec, choćby z doniesień z mediów. Ale nie każdy zna jego historię. Przedstawiamy ją w kolejnej odsłonie naszego cyklu o olsztyńskich placach przygotowanym wspólnie z miłośnikiem historii miasta.

Szanowni Czytelnicy,

Olsztyn to nie tylko urokliwe zabytki, ulice czy jeziora, ale również place, które były świadkami tworzenia zarówno wielkiej, jak i codziennej historii miasta. W stolicy Warmii i Mazur znajduje się ich aż 21 – 7 z nich upamiętnia osoby, a 14 związanych jest z miejscami, wydarzeniami czy męczeństwem.

W najbliższych tygodniach na łamach naszego portalu pojawi się cykl materiałów autorstwa pasjonata historii, Michała Marko, poświęcony historii każdego z olsztyńskich placów. Zachęcamy do lektury.

Aktualizacja: po przeprowadzeniu szczegółowej analizy, okazało się, że w stolicy Warmii i Mazur mamy aż 23 place.

Redakcja

* * *

Plac Solidarności położony jest w samym centrum Olsztyna - między al. Piłsudskiego a ulicami Głowackiego i Kościńskiego. Naprzeciwko znajduje się dawny gmach Komitetu Wojewódzkiego PZPR, a dzisiaj urzędu marszałkowskiego.

Pierwszy był gmach, następnie plac

Przestrzeń w tym miejscu zaczęła się kształtować po 1973 roku wraz z budową nowego gmachu Komitetu Wojewódzkiego PZPR przy ul. Głowackiego 17. Prawdopodobnie w momencie oddawania budynku do użytku nie była jeszcze w pełni zagospodarowana.

Plac został formalnie nazwany Placem Solidarności w 2002 roku. Wcześniej funkcjonował bezimiennie jako przestrzeń miejskiego skrzyżowania wraz z rozległym parkingiem dla rezydentów sąsiedniego budynku. To dość rzadki przypadek, gdy obszar codziennej funkcji zostaje przekształcony w miejsce pamięci najnowszej historii.

Uczcić ideę wolności

W 2003 roku na placu odsłonięto Pomnik Wolności Ojczyzny dedykowany bohaterom idei wolnej Polski, zainicjowany przez Stowarzyszenie Represjonowanych w Stanie Wojennym Regionu Warmińsko-Mazurskiego Pro Patria. W przeciwieństwie do większości olsztyńskich pomników, monument na placu nie odnosi się do konkretnej bitwy czy rocznicy. Jest pomnikiem idei - wolności, suwerenności i ciągłości walki o niepodległość - od XIX wieku po czasy “Solidarności”.

Na Placu Solidarności rośnie również Dąb Wolności. Symboliczne drzewo zostało posadzone w 2014 roku z okazji 25. rocznicy pierwszych wolnych wyborów w Polsce.

Dąb sadzili między innymi doradca Prezydenta RP Henryk Wujec, ówcześni marszałek województwa, prezydent Olsztyna i dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Olsztynie. Przy okazji uczczono jubileusz 90-lecia Lasów Państwowych, co tłumaczy obecność efektownego, drewnianego "potykacza" na drugim planie zdjęcia.

Po ponad dekadzie od posadzenia dąb ma się średnio. Po 12 latach symbiozy z miastem nie wygląda efektownie, tabliczka obok niego jest nieczytelna, więc nie wiadomo co w przeszłości opisywała.