Szanowni Czytelnicy, Olsztyn to nie tylko urokliwe zabytki, ulice czy jeziora, ale również place, które były świadkami tworzenia zarówno wielkiej, jak i codziennej historii miasta. W stolicy Warmii i Mazur znajduje się ich aż 21 – 7 z nich upamiętnia osoby, a 14 związanych jest z miejscami, wydarzeniami czy męczeństwem.
W najbliższych tygodniach na łamach naszego portalu pojawi się cykl materiałów autorstwa pasjonata historii, Michała Marko, poświęcony historii każdego z olsztyńskich placów. Zachęcamy do lektury.
Redakcja
* * *
Plac Jedności Słowiańskiej rozciąga się od ulic 11 Listopada, Nowowiejskiego, Skłodowskiej-Curie, po ulicę Pieniężnego. Ma kształt prostokąta z jednokierunkową arterią.
Na przestrzeni lat
Plac Jedności Słowiańskiej jest drugim najstarszym placem w Olsztynie, po Targu Końskim oraz średniowiecznych murach miasta. Do XIX wieku w tym miejscu znajdowała się strefa przyfosowa i komunikacyjna, a nie reprezentacyjna przestrzeń miejska.
Dopiero zasypanie fosy w 1841 roku umożliwiło powstanie otwartego układu urbanistycznego. Układ ten później nazwano Belianplatz, na cześć burmistrza Oskara Beliana, który sprawował władzę w mieście w latach 1877-1908.
Na przedwojennym zdjęciu widać, że w tamtym czasie plac był pełen zieleni. Pełnił więc po części funkcję plantów miejskich. Aktualnie, w wyniku ustanowienia na nim przystanku końcowego linii tramwajowych nr 1 i 5, stał się typową "betonozą".
"Plac pomników"
Niektórzy Plac Jedności Słowiańskiej nazywają „placem pomników”. Już w czasie III Rzeszy postawiono tu pomnik ku czci Hermanna Schultze-Delitzscha, niemieckiego działacza. W 1946 roku pomnik "przebudowano ideologicznie". Wówczas z niemieckich inskrypcji powstał pomnik “iglica” poświęcony bohaterom walczącym o wolność Warmii i Mazur. Monument zlikwidowano, gdy tablica memoriału przeniesiona została do zamku.
Po II wojnie światowej na Placu Jedności Słowiańskiej znajdowała się również niewielka, dziś już niemal całkowicie zapomniana fontanna, którą zdobił motyw żab. Obiekt ten wpisywał się w powojenną estetykę małej architektury miejskiej. Z biegiem lat i wraz ze zmianami koncepcji zagospodarowania ścisłego centrum miasta, podjęto decyzję o jego likwidacji. Z dawną instalacją z placu mylona jest nieraz betonowa rzeźba Żaba” wykonana w 1957 roku przez Ryszarda Wachowskiego, znajdująca się w pobliskim Parku Podzamcze.
Obecnie na placu stoi pompa z grupą rzeźbiarską „Trzy Gracje” autorstwa Huberta Maciejczyka z 1974 roku. Można podziwiać tutaj również pomnik-popiersie Michała Lengowskiego z 1978 roku, tego samego autora.
Bez zamknięcia przestrzennego
Na przestrzeni lat zmieniał się nie tylko sam Plac Jedności Słowiańskiej, ale i jego otoczenie. W 2003 roku wyburzona została kamienica z początku XX wieku stojąca w narożniku placu i ulicy Pieniężnego. Obecnie znajduje się tam parking strzeżony, a plac stracił swoiste „zamknięcie przestrzenne”.
Michał Marko – pasjonat historii Olsztyna
* * *
Od 2012 roku plac stał się przedmiotem dyskusji władz miasta i archeologów ze względu na okopanie w tym miejscu średniowiecznych fortyfikacji. W 2024 roku podjęto decyzję o zabezpieczeniu i zakopaniu wykopalisk, co ostatecznie dokonano na początku 2026 roku.
Czytaj również:
Plac Jana Pawła II: od „cmentarza ubogich” do centrum władzy
Plac Pułaskiego: świadek historii i niezrealizowanych wizji Olsztyna
Przetrwał wojnę, zachował charakter. Historia Placu Daszyńskiego
![Artykuł: Po raz 12. plażę nad Ukielem wypełni muzyka. Przed nami Olsztyn Green Festival 2026 [PROGRAM]](https://static.olsztyn.com.pl/static/articles_photos/47/47283/9db15fda4bab22ecfaf074e118e7eafb.jpg_slider_688.jpg)
Komentarze (1)
Dodaj swój komentarz