Rozkład jazdy MPK Ogłoszenia Katalog firm Otwarte Dane Imprezy w Olsztynie Dodaj raport Zaloguj się Menu
Na skróty
15.08.2026 Napoleona, Stelii Pogoda 18/30

Historia ukryta między ulicami. Plac Andrzeja Wakara

Redakcja ·
Historia ukryta między ulicami. Plac Andrzeja Wakara
Plac Andrzeja Wakara: codziennie mijany, rzadko zauważanyFot. Michał Marko

Czy to jeszcze plac, czy już tylko przystanek tramwajowy? W samym sercu Olsztyna znajduje się przestrzeń, którą wielu mija codzienne, nie zastanawiając się nad jej historią. Plac Andrzeja Wakara to miejsce nieoczywiste – młode, a jednocześnie zakorzenione w przeszłości, pełne symboliki i niedokończonych planów.

reklama

Szanowni Czytelnicy,

Olsztyn to nie tylko urokliwe zabytki, ulice czy jeziora, ale również place, które były świadkami tworzenia zarówno wielkiej, jak i codziennej historii miasta. W stolicy Warmii i Mazur znajduje się ich aż 21 – 7 z nich upamiętnia osoby, a 14 związanych jest z miejscami, wydarzeniami czy męczeństwem.

W najbliższych tygodniach na łamach naszego portalu pojawią się cykl materiałów autorstwa pasjonata historii, Michała Marko, poświęcony historii każdego z olsztyńskich placów. Zachęcamy do lektury.

Redakcja

* * *

Plac czy przystanek tramwajowy?

Siódmym placem, któremu przyjrzymy się w naszym cyklu, jest stosunkowo młode miejsce pamięci w przestrzeni Olsztyna. Chodzi o Plac Andrzeja Wakara – który nazwę tę uzyskał dopiero w 2003 roku, celem uhonorowania jednego z najważniejszych badaczy historii regionu, Andrzeja Wakara (1920-1995), autora pierwszej monografii miasta pt. „Olsztyn 1353-1945”, które zamieszkiwał od 1949 r. Dzieło Wakara przez lata stanowiło podstawowe źródło wiedzy o stolicy Warmii i Mazur.

Plac mieści się między gmachem dawnej rejencji/dyrekcji PKP, ul. Kościuszki, Reja oraz Emilii Plater. Obecnie, z racji uruchomienia przystanku tramwajowego, miejsce znane jest bardziej mieszkańcom jako skwer Wakara.

Reprezentacyjne zaplecze władzy

Na miejscu dzisiejszego placu rozciągał się ogrodzony ogród przynależący do gmachu Regierungsbezirk Allenstein – reprezentacyjnej jednostki administracyjnej Prus Wschodnich z siedzibą w Olsztynie, działającej od 15 lipca 1911 r. Co ciekawe, pierwotnie w ogrodzie rejencji planowano zbudować dom służbowy dla jej prezydenta. Do realizacji finalnie nie doszło.

Choć obecnie przestrzeń określana jest jako plac, to przez większość powojennego okresu był to teren zaplecza administracyjnego – choć z wyznaczonymi alejkami pełnił funkcję skweru.

Symboliczny wybór miasta

Warto wspomnieć, że Plac Wakara to jedno z nielicznych miejsc w Olsztynie, nazwanych imieniem lokalnego historyka, a nie polityka czy żołnierza. Wybór patrona miał z założenia symbolicznie podkreślić znaczenie badań nad tożsamością miasta i regionu.

Na placu planowano usytuować kamienny pomnik (popiersie) Andrzeja Wakara, wykonany przez miejscowego rzeźbiarza, Tomasza Witkowskiego, na wniosek Towarzystwa Miłośników Olsztyna.

W 2007 r. miejscy radni, przed ustawieniem pomnika, postanowili zapoznać się z materiałami IPN, dotyczącymi Wakara i... popiersie ostatecznie nie stanęło.

Michał Marko - pasjonat historii Olsztyna 

Czytaj również:

Od „targu końskiego” do miejskiego węzła. Niezwykła historia Placu Roosevelta początkiem wyjątkowej serii

Plac Jana Pawła II: od „cmentarza ubogich” do centrum władzy

Historia Placu Bema w Olsztynie. Od wizytówki miasta do ronda

Plac Pułaskiego: świadek historii i niezrealizowanych wizji Olsztyna

Przetrwał wojnę, zachował charakter. Historia Placu Daszyńskiego

Galeria

Komentarze (0)


Proponowane artykuły