Nie tylko korki i światła. Plac Powstańców...

Nie tylko korki i światła. Plac Powstańców Warszawy w Olsztynie ma niezwykłą historię

Redakcja · 2026-10-04 09:02

Od trolejbusów po gigantyczne korki. Historia Placu Powstańców WarszawyFot. Michał Marko, zbiory Muzeum Komunikacji Miejskiej w Olsztynie oraz z profilu Jol Ka

Plac Powstańców Warszawy kojarzony jest jako jedno najbardziej zatłoczonych skrzyżowań w Olsztynie. Rozwidlenie na przestrzeni lat przeszło kilka zmian - na jakiś czas stało się rondem, by następnie wrócić do swojego pierwotnego charakteru. Dlaczego tak się stało - wyjaśniamy w kolejnej publikacji w ramach serii opisującej olsztyńskie place.

Szanowni Czytelnicy,

Olsztyn to nie tylko urokliwe zabytki, ulice czy jeziora, ale również place, które były świadkami tworzenia zarówno wielkiej, jak i codziennej historii miasta. W stolicy Warmii i Mazur znajduje się ich aż 23.

W najbliższych tygodniach na łamach naszego portalu pojawi się cykl materiałów autorstwa pasjonata historii, Michała Marko, poświęcony historii każdego z olsztyńskich placów. Zachęcamy do lektury.

Redakcja

* * *

Plac Powstańców Warszawy znajduje się u zbiegu ulic Limanowskiego, Jagiellońskiej i alei Sybiraków. Pierwotne, gwiaździste skrzyżowanie pięciu ulic wykształciło się w tym miejscu około 1910 roku, w związku przeniesieniem i budową infrastruktury koszar przy Szosie Wadąskiej (obecnie ul. Jagiellońska) oraz wzniesieniem kościoła św. Józefa. Na planie miasta z 1913 roku rozwidlenie jest dobrze oznaczone i sprawia wrażenie funkcjonowania od przynajmniej kilku lat.

Jak skrzyżowanie stało się rondem?

Skrzyżowanie przez długi czas istniało w “klasycznej” formie. Po II wojnie światowej na środku wybudowany został jedynie niewielki skwerek - zaznaczony na planach miasta z 1957 i 1969 roku.

Przebudowę skrzyżowania na rondo przeprowadzono prawdopodobnie w latach 1973-1978 w związku z organizacją dożynek centralnych. Na zdjęciu wykonanym przed 1971 rokiem widać, że wówczas skrzyżowanie nie miało jeszcze formy ronda.

Rondo istniało tu do 2006 roku. W związku z narastającym ruchem samochodowym, wraz z generalnym remontem ulicy Limanowskiego przywrócono w tym miejscu klasyczne skrzyżowanie z sygnalizacją świetlną.

Data powstania - nieznana

Kiedy więc powstał plac? Tego nie udało mi się jednoznacznie ustalić. Sporządziłem wiele kwerend w Internecie wraz z zaangażowaniem AI i niestety nie uzyskałem jednoznacznej odpowiedzi. Należałoby to zweryfikować w dokumentacji urzędowej.

Na obecnie wyznaczonym w oparciu o mapy placu ustawiony jest głaz-pomnik poświęcony bohaterom Powstania Warszawskiego. Z prawej strony postumentu pomnika wyryto napis datowany na rok 2000. Plac powstał więc najprawdopodobniej między 1992 a 2000 rokiem.

Ponad pół wieku bez trolejbusów w Olsztynie

Warto wspomnieć, że na historycznych planach z lat 1957 i 1969 obejmujących obszar Placu Powstańców Warszawy zapisana jest historia olsztyńskich trolejbusów. Na mapie z 1957 roku widzimy przystanek końcowy linii nr 3 (Limanowskiego – Kortowo). Linia ta została zlikwidowana na przełomie 1968 i 1969 roku. Nie ma już jej na planie z 1969 roku, na którym widzimy przystanek końcowy ostatniej linii trolejbusowej nr 4 (Limanowskiego – os. Mazurskie) zlikwidowanej ostatecznie 31 lipca 1971 roku.

Plac na aktualnych mapach

Mając na uwadze brak oznaczenia placu po likwidacji ronda oraz fakt, że na mapach plac zlokalizowany jest poza obszarem skrzyżowania, interpretuję, że Placem Powstańców Warszawy jest obecnie niewielki skwer z pomnikiem, przed znanym pawilonem “ze Słoneczkiem”. Aczkolwiek dobrze byłoby jednoznacznie zaznaczyć w przestrzeni miasta, gdzie faktycznie znajduje się Plac Powstańców Warszawy.

Michał Marko – pasjonat historii Olsztyna

Czytaj również:

Od „targu końskiego” do miejskiego węzła. Niezwykła historia Placu Roosevelta początkiem wyjątkowej serii

Plac Jana Pawła II: od „cmentarza ubogich” do centrum władzy

Historia Placu Bema w Olsztynie. Od wizytówki miasta do ronda

Plac Pułaskiego: świadek historii i niezrealizowanych wizji Olsztyna

Najbardziej kontrowersyjny plac w Olsztynie. Czy Xawery Dunikowski zakpił z ówczesnej władzy?

Przetrwał wojnę, zachował charakter. Historia Placu Daszyńskiego

Historia ukryta między ulicami. Plac Andrzeja Wakara

Na skrzyżowaniu ulic i historii. Plac Bezruczki w Olsztynie

Dlaczego nazywany jest „placem pomników”? Historia miejsca, które zna cały Olsztyn

Polski konsulat, kultowy pub i „maszkara”. Historia jednego z najciekawszych placów Olsztyna