Rozkład jazdy MPK Ogłoszenia Katalog firm Otwarte Dane Imprezy w Olsztynie Dodaj raport Zaloguj się Menu
Na skróty
17.08.2026 Jacka, Mirona, Żanny Pogoda 14/22

Ważna dla Warmii i Mazur rocznica. Ten dzień zdecydował o kształcie granic

Mateusz Sikorski ·
Ważna dla Warmii i Mazur rocznica. Ten dzień zdecydował o kształcie granic
Głosowanie w plebiscycie w OlsztynieFot. bildarchiv-ostprussen.de

Był 11 lipca 1920 roku. Do urn ruszyli mieszkańcy Prus Wschodnich, aby zadecydować o przynależności do jednego z państw - odrodzonej po 123 latach Polski, lub wielkich przegranych I wojny światowej, Niemiec. Wynik plebiscytu był dla II Rzeczpospolitej druzgocący.

reklama

Zgodnie z postanowieniem traktatu wersalskiego z 1919 r. ludność części powiatów Prus Wschodnich miała przy urnach opowiedzieć się za przynależnością do Polski lub Niemiec. Wynik plebiscytu był dla Polski druzgocący.

Wysoka Brama w dniu plebiscytu

Obszar plebiscytowy obejmował trzy powiaty na Warmii (miasto Olsztyn, powiaty ziemskie olsztyński i reszelski), osiem powiatów na Mazurach (ostródzki, nidzicki, szczycieński, piski, ełcki, olecki, giżycki i mrągowski) oraz cztery powiaty na Powiślu (suski, kwidzyński, sztumski i malborski).

Niemiecka propaganda przed lokalem wyborczym w Olsztynie

W samym okręgu olsztyńskim za Niemcami oddano ponad 363 tysiące głosów, za Polską niecałe 8 tysięcy. Z kolei w powiecie Oleckim na 30 tysięcy oddanych głosów na Polskę zagłosowały tylko 2 osoby. Najwięcej osób za Polską głosowało w powiatach sztumskim (19,07 proc.) i olsztyńskim (13,46 proc.).

Przed lokalem wyborczym w Olsztynie

Przyczyn plebiscytowej porażki Polski było kilka. Przede wszystkim na tereny plebiscytowe. Niemcy ściągnęli blisko 100 tysięcy emigrantów głównie z Zagłębia Ruhry, a urodzonych na Mazurach przed 1905 rokiem. Było to ok 40% ogółu głosujących w powiatach mazurskich. Kolejną przyczyną była rozpoczęta 4 lipca 1920 roku ofensywa Armii Czerwonej na polskie ziemie. Dawało to niemieckiej propagandzie argument do określania Polski jako państwa sezonowego, które niedługo zostanie podbite.

Przemarsz angielskiej kapeli wojskowej w Olsztynie. Referendum nadzorowane było przez przedstawicieli zwycięskich mocarstw I wojny światowej

Istotnym elementem przegranej było też przygotowanie samych kart do głosowania na których nie głosowało się za Niemcami, a Prusami Wschodnimi. Szczególne było to dla Mazurów, którzy mieli wybór między doskonale znanymi Prusami Wschodnimi, a odrodzoną Polską z którą w zdecydowanej większości nie mieli związków. W rezultacie plebiscytu na Mazurach przyłączono do Polski 8 gmin (5 na Powiślu i 3 na Mazurach). 

Galeria

Komentarze (10)


  • ku pamięci 2024-07-11 13:55
    dzisiaj też jest inna rocznica, przemilczana przez media - 81. rocznica "krwawej niedzieli" na Wołyniu. 11 lipca 1943 r. ukraińscy nacjonaliści zaatakowali polskich mieszkańców 150 miejscowości
    Odpowiedz 23 4
  • BLASZANY BEMBENEK 2024-07-11 13:05
    gdyby byłaby tylko jedna prawda..nie można byłoby stworzyć setki obrazów na ten sam temat
    Odpowiedz 5 0
  • ☠️ 2024-07-11 11:20
    Propaganda głosów Polaków nie brano pod uwagę
    Odpowiedz 6 1
  • Gik 2024-07-11 10:23
    Krzyżacy zajęli Prusy w XXIII wieku, których mieszkańcami byli ludzie z dialektem przypominającym Łotyszów. Obecnie ich historyczne terytorium znajduje się na terytorium Polski, Litwy i Rosji. Generalnie podbój polegał na wybijaniu i przekupstwie. Jest to opisane w pracach zbiorowych. Napłynęła wtedy społeczność z Prus Zachodnich, Polski, Litwy ale też Holandii, Śląska, Szwajcarii, Francji czy Szwecji. Utarlo się że to tereny niemieckie.
    Odpowiedz 4 5
  • Zatorzak 2024-07-11 09:53
    Warto byłoby dodać, że o głosowaniu urodzonych przed 1905 r. na Mazurach obywatelach zdecydowali sami Polacy w Wersalu. Nie spodziewali się że strony Niemców tak dobrej logistyki, która również przyczyniła się do ich wygranej. Serdeczności
    Odpowiedz 6 2

Proponowane artykuły