Olsztyn.com.pl Regionalny Portal Warmii i Mazur

Szukaj wiadomości

Rozkład jazdy MPK Ogłoszenia Katalog firm Otwarte Dane Imprezy w Olsztynie Dodaj raport Zaloguj się Menu

Przełom w sprawie olsztyńskich „szubienic”. NSA zdecydował o losie kontrowersyjnego pomnika

Aleksandra Laskowska ·
Przełom w sprawie olsztyńskich „szubienic”. NSA zdecydował o losie kontrowersyjnego pomnika
„Szubienice” muszą zniknąć. NSA oddalił skargę kasacyjną gminy OlsztynFot. Artur Szczepański / Olsztyn.com.pl

Zapadła przełomowa decyzja w sprawie „szubienic”. Pomnik Wyzwolenia Ziemi Warmińsko-Mazurskiej musi zniknąć z Placu Dunikowskiego w Olsztynie. W minioną środę, 18 listopada, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie (NSA) oddalił skargę kasacyjną władz miasta, utrzymując w mocy rozstrzygnięcia z lat ubiegłych, nakazujące usunięcie pomnika.

Monument wzbudzający skrajne opinie

- Chcemy, aby szubienice, w takiej formie, w jakiej są, zniknęły z naszego krajobrazu. Żeby przestała być widoczna w przestrzeni miejskiej wymowa tego niedomkniętego łuku triumfalnego. Fizycznie pomnika jaki znamy, nie będzie – zapowiadał w styczniu 2025 r. prezydent Olsztyna, Robert Szewczyk.

Przypomnijmy, że od lat pomnik autorstwa Xawerego Dunikowskiego, zlokalizowany w olsztyńskim Śródmieściu, budzi skrajne opinie. Dla jednych to świadek historii i dzieło znakomitego rzeźbiarza, innym kojarzy się z kolei z propagandowym obiektem zbrodniczego systemu. Co ważne, monument odsłonięty w 1954 r. nazywano wcześniej Pomnikiem Wdzięczności Armii Czerwonej. Obiekt wielokrotnie bywał także „płótnem” dla wandali. [Czytaj: „Szubienice” oczyszczone z haseł, ale nie z kontrowersji. Ile kosztowało usunięcie skutków wandalizmu?]

Więcej na temat historii placu oraz pomnika pisaliśmy w materiale pt. „Najbardziej kontrowersyjny plac w Olsztynie. Czy Xawery Dunikowski zakpił z ówczesnej władzy?”.

Historia „szubienic” - od decyzji na szczeblu wojewódzkim po skargę kasacyjną

W 2022 r. ówczesny prezydent Olsztyna, Piotr Grzymowicz, podjął decyzję o pozostawieniu obiektu w miejskiej przestrzeni. Krok poprzedzały m.in. konsultacje i badania IBRiS, z których wynikło, że 46 proc. dorosłych mieszkańców stolicy regionu chce pozostawienia szubienic, 44 proc. ankietowanych przeniesienia, a 11 proc. nie ma zdania.

Na początku 2023 r. wojewoda warmińsko-mazurski (Artur Chojecki) wydał decyzję (pod rygorem natychmiastowej wykonalności) nakazującą Olsztynowi usunięcie pomnika. Niedługo potem samorząd złożył jednak odwołanie do resortu kultury i dziedzictwa narodowego.

W lipcu 2023 r. stolicę regionu odwiedził prezydent Polski, Karol Nawrocki – wówczas jako szef Instytutu Pamięci Narodowej, który nazwał „szubienice” „obiektem symbolizującym pogardę dla ofiar” i „trybutem dla zbrodniarzy Armii Czerwonej”.

Artur Chojecki i Karol Nawrocki podczas spotkania z mediami

We wrześniu tamtego roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wspomnianą skargę samorządu na decyzję ministerstwa, utrzymując tym samym stanowisko wojewody o usunięciu monumentu.

Kolejno, wraz z początkiem 2024 r. Piotr Grzymowicz poinformował opinię publiczną, że gmina złożyła skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie do NSA.

Przyszłość pomnika stała się jasna. Obiekt musi zniknąć z miejskiej przestrzeni

Finalne losy „szubienic” wyklarowały się ponad dwa lata później. Wczoraj (18 listopada) NSA oddalił skargę kasacyjną, utrzymując w mocy wcześniejsze rozstrzygnięcia.

Jak zmieni się Plac Dunikowskiego?

Po usunięciu pomnika, Olsztyn wciąż planuje zagospodarowanie terenu pod parking podziemny, który pełniłby również funkcję schronu. Zgodnie z założeniami pod placem powstać ma obiekt, mogący pomieścić około 1500 osób. Przestrzeń zostanie podzielona wówczas na pięć stref (każda przewidziana na ok. 300 os.).

Około 90 procent powierzchni pełnić ma funkcję miejsca ukrycia, a pozostałe 10 zajmie parking oraz infrastruktura techniczna. Wśród planowanych elementów są, m.in.: szlabany, systemy bezpieczeństwa, parkomaty, stacje ładowania pojazdów czy monitoring.

Na jakim etapie inwestycja znajduje się obecnie? Jak przekazał w rozmowie z Polską Agencją Prasową rzecznik prasowy ratusza, Patryk Pulikowski, miasto jest na etapie planowania przedsięwzięcia.

- Będziemy wnosić do wojewody, by uznał rozpoczęte prace planistyczne i projektowe za element rozbiórki i że ten proces postępuje – wskazał.

Stosowna dokumentacja ma zostać przygotowana do końca bieżącego roku. Następnym etapem będzie ogłoszenie konkursu na zagospodarowanie przestrzeni nad przyszłym parkingiem.

Galeria

2 zdjęcia

Komentarze (0)