Dziś jest: 10.01.2026
Imieniny: Danuty, Dobrosława
Data dodania: 2026-01-11 16:45

Oliwia Jaroń

216 ha i wielki głaz. Jakie jest najmniejsze miasto Warmii i Mazur?

216 ha i wielki głaz. Jakie jest najmniejsze miasto Warmii i Mazur?
Bisztynek z lotu ptaka
Fot. Gmina Bisztynek / Bisztynek.pl

Definicja mówi, że miasto jest „jednostką osadniczą o przewadze zwartej zabudowy i funkcjach nierolniczych, posiadającą prawa miejskie, bądź status miasta nadany w trybie określonym odrębnymi przepisami”. Według danych z 1 stycznia 2026 roku, w Polsce jest 1026 miast, w tym 50 na terenie Warmii i Mazur. Największymi z nich są: Olsztyn, Elbląg oraz Ełk. Jakie miasto w województwie warmińsko-mazurskim jest najmniejsze?

reklama

Miastem w województwie warmińsko-mazurskim, które ma najmniejszą powierzchnię, jest Bisztynek (powiat bartoszycki). Liczy ono jedyne 216 ha. Z kolei pobliskie Bartoszyce – 1179 ha, a Lidzbark Warmiński – 1435 ha. Bisztynek jest więc od nich ok. 5 razy mniejszy.

Historia Bisztynka sięga XIV w. i wsi Strowangen (z prus. "Piękny Strumień"). Wieś ta została podniesiona do rangi miejskiej w 1385 roku, a od XV w., miasto funkcjonowało w dokumentach jako Bisschofsteyn (z jęz. niem. „Kamień Biskupi”). Miało to, oczywiście, związek z biskupami warmińskimi oraz „Diabelskim Kamieniem” (z niem. Griffstein) - największym głazem narzutowym w województwie, znajdującym się właśnie w dzisiejszym Bisztynku. "Diabelski Kamień" ma 3 m wysokości i 28 m szerokości. Znajduje się przy ul. Sportowej 2, nieopodal dawnego dworca kolejowego.

Głazy narzutowe to kamienie „przywleczone” przez lodowiec, głównie ze Skandynawii. Głazy te są świadectwami zachodzących w wyniku zlodowacenia zmian powierzchni terenu. Nazywano je często „diabelskimi”, ponieważ według ludowych przesądów, były „rzucone celowo lub opuszczone diabła”.

Są przypuszczenia, że kiedyś głaz w Bisztynku mógł funkcjonować jako miejsce kultu religijnego, tak jak w przypadku angielskiego Stonehenge.

Według legendy, „Diabelski Kamień” spełnia życzenia. Trzeba go obejść dokoła dwa razy zgodnie ze wskazówkami zegara, zaczynając od pęknięcia na powierzchni głazu.

Miasto ucierpiało w wyniku II wojny światowej – w 1945 roku 40% budynków mieszkalnych i 80% budowli użytku publicznego zostało zniszczonych. Bisztynek stracił swoje historyczne zabudowanie.

Zabytkiem, który można zobaczyć w najmniejszym mieście w województwie warmińsko-mazurskim, jest także Kościół farny pw. św. Macieja Apostoła i Sanktuarium Przenajdroższej Krwi Pana Jezusa. Budowla kościoła jest w stylu gotyckim. Prócz tego, Brama Lidzbarska – jedyna z zachowanych bram miasta z XV w.

Fot. Gmina Młynary / Mlynary.pl

Z kolei miastem z najmniejszą liczbą ludności w regionie są Młynary (powiat elbląski). Populacja tego miasta liczy ok. 1680 mieszkańców.

Młynary zostały założone przez Krzyżaków w 1327 roku na miejscu osady pruskiej. Zyskały status miasta w 1329 roku. Pobliski Elbląg i Braniewo, sprawiły, że Młynary nie miały wystarczającego obszaru do rozwoju. Miasto może się natomiast pochwalić zabytkowi zabudowaniami, np. pocztą, kościołami oraz młynem.

Województwo warmińsko-mazurskie może się szczycić wieloma wiekowymi miejscowościami. Chociaż w skali metropolii wydają się niewielkie - stanowią ogromną wartość historyczną. W wielu punktach możemy zobaczyć np. zabytkowe młyny, budowle sakralne czy niemieckie kamienice - te, które nie zostały zniszczone podczas wojny.

Chociaż historia Warmii i Mazur jest skomplikowana, warto docenić to, co w jej wyniku powstało.

Galeria

Komentarze (0)

Dodaj swój komentarz