Znamy nominacje do nagrody Nike 2026! Kto jest tegorocznym faworytem?

Jakie książki nominowano?

Wręczenie Nagrody Literackiej „Nike” od lat należy do najważniejszych wydarzeń w polskim kalendarzu literackim. Choć werdykt usłyszymy dopiero 7 października, już dziś znamy listę 20 książek nominowanych do zwycięstwa. Dzięki temu, więcej czytelników ma okazję zapoznać się z książkami i podzielić opiniami na ich temat. Książki wytypowane w konkursie, świetnie pokazują, które tematy i formaty szczególnie poruszyły odbiorców i jakie trendy panują obecnie w polskiej literaturze. Lista nominowanych zawiera:

• Kasper Bajon — „Poznań kolonialny. Rodzinna historia z Tanzanią w tle”

• Anna Bikont — „Nie koniec, nie początek. Powojenne wybory polskich Żydów”

• Łukasz Garbal — „Wańkowicz. Życie na kraterze”

• Dorota Grabek — „Zmartwychwstanki”

• Marta Grzywacz — „Radość Soboty. Archiwum życia i śmierci”

• Maciej Hen — „Tratwa z pomarańczami”

• Michał Komar — „Józef, czyli…”

• Justyna Kulikowska — „Wnyki dla światła”

• Krzysztof Łapiński — „Najmądrzejszy. Biografia Sokratesa”

• Jarosław Mikołajewski — „Marsala”

• Weronika Murek — „Urodziny”

• Tomasz Pietrzak — „Bery z dzielni”

• Anna Piwkowska — „Prześwity”

• Zyta Rudzka — „Tylko durnie żyją do końca”

• Paweł Rzewuski — „Krzywda”

• Maciej Siembieda — „Gołoborze”

• Maciej Sieńczyk — „Pijaczek”

• Michał Tabaczyński — „Kieszonkowa metropolia. W rok dookoła Bydgoszczy”

• Szczepan Twardoch — „Null”

• Jurij Zawadski — „Jak poczuć się samotnym w zatłoczonym pociągu”

Wśród tej listy znalazło się siedem powieści, cztery reportaże, cztery tomy poezji, dwie biografie, zbiór opowiadań, esej i autobiografia. W porównaniu z ubiegłoroczną listą, nominacje do Nike 2026 wydają się więc mniej eseistyczne, a bardziej reportersko-powieściowe. Rok wcześniej mocno wybrzmiewały eseje, biografie i książki pracujące na granicy osobistego doświadczenia oraz interpretacji kultury. Tegoroczna lista przesuwa ciężar w stronę opowieści: są powieści, reportaże, proza, biografie, poezja, autobiografia i opowiadania. Zadziwia nie tyle sama różnorodność, bo ta jest dla Nike naturalna, ile skala obecności literatury faktu i bardzo mocna reprezentacja jednego wydawcy.

Jeśli macie w planach zapoznać się z nominowanymi do nagrody książkami, znajdziecie je u partnera dzisiejszego artykułu, w Księgarni Internetowej Znak.

Jak przyznawana jest nagroda Nike?

Proces przyznawania Nagrody Literackiej „Nike”, nie sprowadza się do rankingu popularności fanów. O zwycięzcy nagrody głównej decyduje jury, a konkurs ma trzy etapy: najpierw jury wybiera 20 nominowanych książek, później z tej listy wskazuje siedem finalistek/finalistów, a ostateczny werdykt zapada dopiero w dniu gali. Do momentu ogłoszenia wyniku nie znają go ani finaliści, ani publiczność. W 2026 roku skład jury tworzą: Witold Bereś jako przewodniczący, Anna Arno, Bogdan Białek, Andrzej Brzeziecki, Zbigniew Mentzel, Natasza Parzymies, Radosław Romaniuk i Katarzyna Sawicka-Mierzyńska.

Osobną kategorią jest Nike Czytelników, nagroda wybierana w głosowaniu publiczności. To oznacza, że ten sam faworyt wśród krytyków literackich, może być inny dla czytelników, a oba z nich mają szansę na otrzymanie nagrody.

Która książka jest faworytem fanów?

Jeśli szukać tytułu, który już na starcie ma mocny potencjał czytelniczy, najczęściej wzrok kieruje się w stronę „Null” Szczepana Twardocha. Autor należy do najbardziej rozpoznawalnych nazwisk w tegorocznej stawce, a jego wcześniejsze książki potrafiły przyciągać zarówno krytyków, jak i szeroką publiczność. Nie oznacza to jednak prostego faworyta do nagrody głównej. W odbiorze eksperckim równie mocno wybrzmiewają nazwiska autorek i autorów z długim dorobkiem, m.in. Zyta Rudzka czy Anna Bikont. Tegoroczna lista jest więc ciekawa właśnie dlatego, że obok książek o dużym potencjale czytelniczym są tytuły, które mogą szczególnie zainteresować jurorów ze względu na formę, język i wagę tematu.

Czy poezja i krótsze formy mają jakieś szanse?

Porównywanie ze sobą różnych form literackich to twardy orzech do zgryzienia, już w zestawieniu literatury faktu z fantastyką. Jeszcze bardziej zawiłym tematem jest analiza krótkich form i poezji, która mimo statystycznie mniejszej ilości znaków, przekazuje ogrom treści i głębi. Wśród tegorocznych nominacji znalazły się jednak aż cztery tomy poezji, co może sugerować, że opisane wcześniej trudności nie stanowią przeszkody dla jurorów.

Poezja rzadziej trafia na listy bestsellerów, ale w nagrodach literackich ma szczególne miejsce: bywa najlepszym medium do opisywania emocjonalnych doświadczeń i stawia na kreatywne metafory oraz barwny język pisania. Podobnie jest z opowiadaniem czy esejem. Krótsza forma nie oznacza mniejszej wagi, często wręcz przeciwnie: wymaga większego skupienia i uważności.

Tegoroczna lista Nike podpowiada więc, że warto czasem przekraczać woje granice. Nie tylko powieść, nie tylko najgłośniejszy tytuł, nie tylko książka, o której mówi najwięcej osób. Czasem najciekawsza dla nas lektura należy do gatunku, po który zwykle nie sięgamy.