Dziś jest: 21.06.2024
Imieniny: Alicji, Alojzego
Data dodania: 2023-12-23 14:05

Aleksandra Sawczuk

Świąteczne zwyczaje na Warmii i Mazurach

Świąteczne zwyczaje na Warmii i Mazurach
W jaki sposób święta praktykowali dawni Warmiacy oraz Mazurzy?
Fot. Archiwum Olsztyn.com.pl

Okres bożonarodzeniowy kojarzy nam się głównie ze spotkaniami w gronie rodzinnym, dzieleniem się opłatkiem oraz obdarowywaniem prezentami. Jednak zwyczaje te nie od początku obecne były w naszym regionie. W jaki sposób święta praktykowali dawni Warmiacy oraz Mazurzy?

reklama

Solidne przygotowania od początku adwentu

Obchody świąt Bożego Narodzenia, które nazywano „Godnymi Świętami” rozpoczynały się wraz z pierwszą niedzielą adwentu. Nadejście tego dnia oznaczało konieczność zawieszenia pod domowym sufitem wieńca. Wykonywany był ze świerkowych gałązek i ozdabiany czerwonymi wstążkami. W każdą kolejną niedzielę, aż do wigilii, gospodyni dostawiała na nim świeczki.

W okresie przedświątecznym na terenie naszego województwa można było spotkać „przebierańców”, nazywanych „Szymonami”, „klonami” bądź „napierkami”.

Dawni Mazurzy praktykowali również tradycję chodzenia, z wykonaną wcześniej gwiazdą, po szkołach i domach, śpiewając pieśni.

Zakończenie adwentu stanowiła tzw. „jutrznia na Gody”. Była to msza, odprawiana w kościołach lub szkołach około godz. 5 nad ranem 25 grudnia. Podczas uroczystości zapalano świece i wspólnie śpiewano kolędy, a także inscenizowano sceny z życia Jezusa. Obchody te zawierały podobieństwo do współczesnej pasterki.

Uznaje się jednak, że jutrznię praktykowano w wioskach, natomiast pasterka o północy odbywała się w miastach.

Zboże zamiast choinki na Wigilię

Jednym z elementów, zdobiącym warmińsko-mazurskie chaty, był snop zboża, stawiany w kącie pomieszczenia, w którym odbywała się Wigilia. U stropu izby umieszczano też gałązki jemioły albo jedliny.

Zwyczaj stawiania w domach świątecznego drzewka wszedł w życie dopiero na początku XX wieku. Z czasem zaczęto wieszać na nim jabłka oraz ciastka. Pod choinką umieszczano talerze wypełnione orzechami, owocami i słodyczami. Pojawiały się także drobne upominki dla najmłodszych.

Kto roznosił prezenty?

Na Mazurach odpowiednik św. Mikołaja stanowił „Nikolus”, zwany też „Pikolusem”, natomiast na Warmii za rozdawanie prezentów odpowiedzialny był orszak sług z szemlem (koniem) na czele. Opowiadano, iż korowód składał się, m.in. z baby, konia, niedźwiedzia i kozy, którzy przed wręczeniem upominku, mieli sprawdzać znajomość modlitw.

Wierzono także, że podczas wieczerzy wigilijnej, dusze wędrują, a zwierzęta mówią ludzkim głosem. Podsłuchiwanie ich rozmów miało przynosić pecha.

Brak opłatka i postu

Do roku 1945 mieszkańcy naszego województwa nie znali zwyczaju dzielenia się opłatkiem. Stał się powszechny dopiero dzięki działaniom katolickich księży oraz osadników, pochodzących z innych regionów Polski.

W przypadku zachowywania wstrzemięźliwości od pokarmów mięsnych, również było inaczej, niż w dzisiejszych czasach. Podczas wieczerzy wigilijnej domowników nie obowiązywał post. Na stołach gościły różnego rodzaju mięsne potrawy, szczególnie gęsina, pieczenie czy kiełbasy. Serwowano również kasze, w wielu odsłonach, a także ryby, pochodzące z regionalnych jezior. Obok nich swoje miejsce miały także chleby i słodkości.

Odpoczynek do Trzech Króli

Okres pomiędzy Bożym Narodzeniem a świętem Trzech Króli nazywany był „dwunastkami”. W te dni należało odpocząć od pracy i skupić się na spędzeniu czasu z najbliższymi. Wierzono, iż podczas „dwunastek” można było, np. wywróżyć pogodę na nadchodzący rok.

Zwyczaje na Warmii różniły się od tych, praktykowanych na Mazurach. Wynikało to głównie z aspektu religijnego. Warmia była, z założenia, krajem katolickim, a Mazury ewangelickim.

Komentarze (2)

Dodaj swój komentarz

  • Warmiak 2023-12-26 04:29:14 79.185.*.*
    Bla bla bla, coś gdzieś usłyszane, przeczytane i sklecone. Stek bzdur wynikający z nieznajomości regionu.
    Odpowiedz Przenieś Oceń: 0 0
  • Zed 2023-12-24 10:03:01 88.156.*.*
    600 zl to nawet na prezenty nie starczy
    Odpowiedz Przenieś Oceń: 1 1

www.autoczescionline24.pl