Polacy wolą, by AI wspierała codzienną pracę lekarzy, a nie podejmowanie decyzji o leczeniu

Najrzadziej wskazywanymi zastosowaniami sztucznej inteligencji wśród Polaków popierających jej wykorzystanie jako wsparcia dla lekarzy są zadania bezpośrednio związane z rozpoznawaniem chorób i leczeniem pacjentów. Analizę badań obrazowych wymieniło 7,5% respondentów z tej grupy, diagnostykę – 6,1%, a dobór terapii – 4,7%. Tak wynika z raportu fundacji Medigent pt. „Polacy o AI w medycynie. Edycja 2026”, opartego na specjalnym badaniu opinii publicznej. Zdaniem autorów opracowania, stosunkowo niskie odsetki wskazań w tych obszarach pokazują, że pacjenci nadal chcą pozostawiać najważniejsze decyzje medyczne w rękach lekarzy.

– Diagnoza i wybór terapii to najbardziej odpowiedzialne elementy procesu leczenia. Pacjenci oczekują, że ostateczna decyzja będzie należała do człowieka, który bierze za nią pełną odpowiedzialność, potrafi uwzględnić kontekst kliniczny i porozmawiać z chorym – komentuje Piotr Piątek, współautor raportu z fundacji Medigent.

Ekspert zwraca uwagę, że wyniki można interpretować również jako wyraz dużego zaufania do kompetencji lekarzy. Polacy nie odrzucają nowych technologii w ochronie zdrowia, ale zdecydowanie wyraźniej akceptują ich wykorzystanie w czynnościach organizacyjnych i technicznych niż w zadaniach wymagających podejmowania decyzji klinicznych. Istotne pozostaje przy tym zachowanie nadzoru człowieka nad rozwiązaniami opartymi na AI. W ocenie Piotra Piątka społeczna akceptacja dla bardziej zaawansowanych zastosowań sztucznej inteligencji prawdopodobnie będzie wzrastać, jednak w przypadku diagnostyki i leczenia proces ten może potrwać znacznie dłużej.

Współautor raportu podkreśla, że im większy wpływ technologii na zdrowie i życie pacjenta, tym bardziej rygorystyczne powinny być wymagania dotyczące jej bezpieczeństwa, skuteczności i wiarygodności. Rozwiązania mające wspierać lekarzy w podejmowaniu odpowiedzialnych decyzji muszą przejść kolejne etapy weryfikacji. Chodzi zarówno o badania i pilotaże, jak i testowanie systemów w rzeczywistych warunkach klinicznych oraz potwierdzenie ich przydatności w codziennej praktyce medycznej. Dopiero na tej podstawie można odpowiedzialnie określać rolę AI w procesie leczenia.

Z raportu wynika jednocześnie, że 46,7% Polaków popiera wykorzystywanie sztucznej inteligencji jako wsparcia dla lekarzy. Wśród tych osób zdecydowanie częściej niż diagnostykę czy dobór terapii wskazywano zadania związane z bieżącą obsługą pacjentów i organizacją pracy placówek medycznych. Na pierwszym miejscu znalazło się monitorowanie stanu zdrowia pacjenta, które wymieniło 37,9% respondentów z tej grupy. Niewiele mniej, bo 36,4%, wskazało prowadzenie dokumentacji medycznej. Trzecie miejsce zajęło umawianie wizyt z wynikiem 21,3%.

Zdaniem Piotra Piątka taki rozkład odpowiedzi jest racjonalny, ponieważ dwa najczęściej wymieniane zastosowania dotyczą obszarów silnie obciążających system ochrony zdrowia, a jednocześnie niewymagających zastępowania kompetencji lekarza. Zarówno monitorowanie pacjentów, jak i obsługa dokumentacji wiążą się z wykonywaniem wielu powtarzalnych czynności oraz przetwarzaniem dużej ilości informacji. Ich częściowa automatyzacja mogłaby ograniczyć czas przeznaczany przez personel medyczny na wyszukiwanie danych, ręczne uzupełnianie dokumentów czy analizowanie licznych rutynowych komunikatów.

– Każda minuta, której specjalista nie poświęca administracji, może zostać przeznaczona stricte na leczenie, rozmowę z pacjentem czy podejmowanie decyzji klinicznych – podkreśla ekspert z fundacji Medigent.

Według współautora raportu właśnie odzyskanie czasu lekarzy może okazać się jednym z najważniejszych efektów szerszego wykorzystania sztucznej inteligencji w ochronie zdrowia. Rozwiązania technologiczne nie muszą bowiem przejmować odpowiedzialności za proces leczenia, aby przynosić wymierne korzyści pacjentom i personelowi medycznemu. Mogą przede wszystkim usprawniać wykonywanie obowiązków, które obecnie pochłaniają znaczną część czasu pracy specjalistów.

Autorzy opracowania zwracają też uwagę na stosunkowo wysoki odsetek wskazań dotyczących monitorowania pacjentów. Ich zdaniem może on świadczyć o rosnącej akceptacji dla zdalnych technologii medycznych i cyfrowych form opieki zdrowotnej. Piotr Piątek dostrzega w tym zmianę sposobu postrzegania kontaktu z systemem ochrony zdrowia. Pacjenci zaczynają coraz wyraźniej traktować opiekę medyczną jako proces, który nie kończy się wraz z opuszczeniem gabinetu lekarskiego czy szpitala.

W ocenie eksperta monitorowanie stanu zdrowia pomiędzy kolejnymi wizytami może zwiększać poczucie bezpieczeństwa pacjentów. Pozwala również wcześniej identyfikować niepokojące objawy i szybciej podejmować odpowiednie działania. Rozwiązania tego rodzaju mogą zatem wspierać ciągłość opieki, zamiast ograniczać ją wyłącznie do bezpośrednich kontaktów chorego z lekarzem.

Osobnym obszarem wskazywanym przez respondentów jest organizacja wizyt lekarskich. Wśród osób popierających wykorzystanie AI jako wsparcia dla lekarzy 21,3% wymieniło właśnie umawianie wizyt. Zdaniem eksperta z fundacji Medigent czynność ta, choć z pozoru prosta, ma duże znaczenie dla funkcjonowania całej ścieżki leczenia. Już na etapie pierwszego kontaktu z placówką pacjenci mogą napotykać trudności związane z długim oczekiwaniem, koniecznością wykonywania wielu telefonów, brakiem informacji czy wielokrotnym przekazywaniem tych samych danych.

Ekspert również uważa, że rozwiązania wykorzystujące sztuczną inteligencję mogłyby usprawniać te procesy, ograniczając problemy organizacyjne i związane z nimi frustracje. Korzyści z lepiej funkcjonującego systemu rejestracji mogliby odczuć zarówno pacjenci, jak i osoby odpowiadające za organizację pracy placówek medycznych.

Wskazania dotyczące monitorowania pacjentów, dokumentacji i umawiania wizyt mogą być również związane z doświadczeniami Polaków dotyczącymi biurokracji oraz przeciążenia systemu ochrony zdrowia. W ocenie autorów raportu wyniki badania można zatem odczytywać nie tylko jako ocenę możliwości sztucznej inteligencji, lecz także jako pośrednią ocenę obecnego sposobu organizacji opieki medycznej.

Piotr Piątek zauważa, że oczekiwania pacjentów nie koncentrują się na futurystycznych rozwiązaniach. Chodzi raczej o usprawnienia, które są już znane z innych dziedzin codziennego życia. Bankowość, transport czy administracja wykorzystują nowoczesne technologie do oszczędzania czasu i upraszczania wielu procedur. Według eksperta naturalne jest więc oczekiwanie, że podobne standardy będą stopniowo wprowadzane również w ochronie zdrowia.

Jednocześnie współautor raportu zaznacza, że rozwój zastosowań sztucznej inteligencji w medycynie powinien być uzależniony od ich rzeczywistej przydatności. Szczególnie w obszarach związanych z decyzjami klinicznymi samo zainteresowanie technologią nie może zastępować potwierdzenia jej skuteczności. Znaczenie będą miały doświadczenia środowiska medycznego oraz wyniki uzyskiwane podczas stosowania konkretnych rozwiązań w praktyce klinicznej.

Zdaniem Piotra Piątka właśnie w ten sposób może stopniowo rosnąć społeczne zaufanie do sztucznej inteligencji wykorzystywanej w ochronie zdrowia. O jej akceptacji powinny decydować przede wszystkim bezpieczeństwo pacjentów i rzeczywiste efekty stosowania nowych narzędzi. Jeśli technologia będzie pomagała w codziennym funkcjonowaniu systemu, przykładowo skracając czas oczekiwania na wizytę, może zyskiwać coraz większe uznanie.

- Jeżeli natomiast pozostanie tylko wyłącznie modnym hasłem, zainteresowanie nią może szybko osłabnąć. Ostatecznie każda innowacja w medycynie musi być oceniana przez pryzmat wartości, jaką wnosi do życia pacjenta - podsumowuje Piotr Piątek.