Dziś jest: 23.04.2024
Imieniny: Jerzego, Wojciecha
Data dodania: 2023-12-30 17:02

Łukasz Czarnecki-Pacyński

Pięć Nazw - chwila filozoficznej, świątecznej refleksji

Pięć Nazw - chwila filozoficznej, świątecznej refleksji
Zdjęcie ilustracyjne do tekstu
Fot. IstockPhoto

Przesilenie zimowe, ten moment w roku, kiedy słońce przestaje chować się za widnokrąg i dni zaczynają być coraz dłuższe, jest na świecie obchodzony od dawien dawna. To, jakiej nazwy dla niego użyjemy, ma ogromne znaczenie – przekonuje prof. Lech Ostasz z Wydziału Humanistycznego UWM.

reklama

Ubywanie nocy a przybywanie dnia przynosi ludziom radość i nadzieję na przyszłość. Nasi słowiańscy przodkowie mówili o Szczodrych Godach, symbolizujących zwycięstwo światła nad ciemnością. Łamano się wtedy chlebem a ze stanu pogody w kolejnych dwunastu dniach wróżono jaka ona będzie w kolejnych miesiącach nadchodzącego roku. Na tej podstawie przewidywano także zbiory. A znane do dzisiaj kolędowanie, czyli odwiedzanie przez grupy kolędników poszczególnych gospodarstw z życzeniami pomyślności w nowym roku, to także odwieczny słowiański zwyczaj.

Kiedy plemiona słowiańskie przyjęły chrześcijaństwo, tam, gdzie nie dało się zakazać i wykorzenić starych obyczajów, zostały one „zaadaptowane“ na potrzeby nowej religii. Wśród nich właśnie, teraz już bożonarodzeniowe, kolędowanie. A nowa na tych ziemiach religia także świętowała przecież moment powtórnych „narodzin” Słońca, obchodząc wtedy rocznicę narodzin Syna Bożego, Zbawiciela Świata.

Profesor Lech Ostasz, olsztyński filozof i pisarz, zwraca uwagę, że z historycznego punktu widzenia pierwsze były wspomniane wyżej słowiańskie Szczodre Gody. Wśród rzymskich legionistów w II - IV w. n.e. popularne było bóstwo Sol Invictus - Słońce Niezwyciężone. Jego święto obchodzono 25 grudnia, dla uczczenia faktu, że Słońce nie poddaje się i zaczyna znowu przybierać, czyli dni stają się coraz dłuższe. I także z tamtych czasów pochodzą pierwsze wzmianki o uczczeniu chrześcijańskiego Bożego Narodzenia.

Każda jednostka naszego demokratycznego społeczeństwa ma do wyboru jedną z nazw tego święta, która niesie ze sobą inny ładunek emocjonalny i związaną z tą nazwą postawę: określone myśli, skojarzenia i emocje, a także treści podświadomości – podkreśla naukowiec. - Kiedy użyję starosłowiańskich Szczodrych Godów, to uaktywnia się inna część mojej psychiki, niż kiedy będę mówił o chrześcijańskim Bożym Narodzeniu czy o astronomicznym Przesileniu Zimowym albo o zupełnie już świeckiej Gwiazdce.

Niektórzy z nas posługują się tymi nazwami wymiennie, nie przywiązując się szczególnie do żadnej z nich. W innych rodzinach używa się za to wyłącznie nazwy Boże Narodzenie albo Gwiazdka. A to święto, które ma kilka nazw, stało się także świętem handlowym - okazją do praktykowania handlu detalicznego na wielką skalę, kiedy wszyscy kupują tradycyjne prezenty pod choinkę.

* * *

Zmiana długości dnia w ciągu roku wynika z nachylenia osi obrotu Ziemi w stosunku do płaszczyzny jej orbity wokół Słońca. Dzięki temu ta półkula, na której akurat trwa lato, jest wtedy dłużej wystawiona na promieniowanie słoneczne niż w miesiącach zimowych. Oczywiście, kiedy na półkuli północnej trwa zima, to na południowej jest lato – i odwrotnie.

W tym roku początek zimy astronomicznej nastąpił na naszej, północnej półkuli w piątek, 22 grudnia o godzinie 4:27. Na półkuli południowej mieliśmy wtedy przesilenie letnie i najdłuższy dzień w roku. Warto wiedzieć, że różnica pomiędzy najdłuższym a najkrótszym dniem w roku sięga 9 godzin.

Komentarze (1)

Dodaj swój komentarz

  • Ho Chi Minh 2023-12-31 08:59:39 83.28.*.*
    "Demokratycznego" dobre sobie. Tutaj od 1939 roku nie ma demokracji.
    Odpowiedz Przenieś Oceń: 5 0

www.autoczescionline24.pl