Jak stan układu krążenia wpływa na głębokość i jakość Twojego snu?

Co się dzieje z układem krążenia, gdy śpisz?

Gdy zasypiasz, zmienia się aktywność wielu układów organizmu, w tym układu krążenia. W fazach snu wolnofalowego (NREM) tętno oraz ciśnienie tętnicze naturalnie się obniżają w porównaniu z okresem dziennej aktywności. U zdrowego dorosłego człowieka tętno podczas snu osiąga zazwyczaj wartość od 50 do 75 uderzeń na minutę, choć wartość ta może się zmieniać w zależności od fazy snu, wieku, ogólnej wydolności organizmu czy przyjmowanych leków. Na nocne parametry wpływają także inne czynniki, takie jak późny trening, spożyty alkohol czy rozwijająca się infekcja. 

Kiedy zakłócenie nocnego odpoczynku może oznaczać problemy z krążeniem?

Niektóre choroby układu krążenia ujawniają się przede wszystkim w nocy, wywołując objawy, które wybudzają ze snu i utrudniają ponowne zaśnięcie. Mogą to być m.in. kołatanie serca, duszność po położeniu się do łóżka lub nagłe przebudzenie z uczuciem braku powietrza. Takie dolegliwości, zwłaszcza jeśli regularnie się powtarzają, warto skonsultować z lekarzem. 

Choć nadciśnienie tętnicze rzadko daje bezpośrednie, bolesne objawy w nocy, jest ściśle powiązane z jakością naszego odpoczynku. Przewlekłe niedosypianie wiąże się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju nadciśnienia tętniczego i może niekorzystnie wpływać na funkcjonowanie układu sercowo-naczyniowego. Co więcej, jeśli sen jest regularnie przerywany, przyczyną mogą być także inne współistniejące problemy kardiologiczne, np. arytmie, choroba wieńcowa czy niewydolność serca.

Jakość i głębokość snu a bezdech senny

Jednym z najczęstszych, a zarazem najbardziej obciążających dla układu krążenia powodów przerywanego snu jest obturacyjny bezdech senny (OBS). Polega on na powtarzających się podczas snu epizodach ograniczenia lub zatrzymania przepływu powietrza przez górne drogi oddechowe wskutek ich zwężenia lub zamknięcia. Jaki związek ma ta dysfunkcja z problemami krążeniowymi? Epizodom bezdechu mogą towarzyszyć spadki wysycenia krwi tlenem oraz pobudzenie układu współczulnego, co może prowadzić do przejściowego wzrostu ciśnienia tętniczego i przyspieszenia tętna. 

W konsekwencji mózg wywołuje mikrowybudzenie, aby przywrócić oddech. Choć rano zazwyczaj tego nie pamiętasz, sen traci głębokość, a powtarzające się epizody bezdechu mogą zwiększać obciążenie układu sercowo-naczyniowego i wiążą się ze zwiększonym ryzykiem nadciśnienia tętniczego. Sygnałami ostrzegawczymi są głośne chrapanie, zauważone przerwy w oddychaniu, poranne bóle głowy oraz chroniczny brak energii.

Jak zadbać jednocześnie o sen i układ krążenia?

Zacznij od zmiany nawyków, które towarzyszą Ci na co dzień. 

• Staraj się kłaść spać i wstawać o ustalonych porach.

• Zadbaj o regularną aktywność fizyczną, dostosowaną do swoich możliwości i stanu zdrowia. 

• Nie spożywaj obfitych posiłków wieczorem, zwłaszcza bezpośrednio przed położeniem się do łóżka.

• Unikaj alkoholu i ogranicz spożycie kawy w godzinach popołudniowych i wieczornych. 

• Kontroluj ciśnienie zgodnie z zaleceniami lekarza i przyjmuj przepisane leki.

Jeśli mimo wprowadzenia tych zmian jakość Twojego snu oraz samopoczucie nie ulegną poprawie, warto skonsultować się z lekarzem. Pamiętaj jednak, by nie czekać, gdy pojawią się sygnały alarmowe. Nagłe duszności, ból w klatce piersiowej czy silne kołatanie serca wymagają pilnej diagnostyki.

Źródła:

1. Surma S, Szyndler A, Narkiewicz K: Deprywacja snu a ryzyko rozwoju i skuteczność leczenia nadciśnienia tętniczego. Chor Serca Naczyn 2023; 20(1): 1-13. https://journals.viamedica.pl/choroby_serca_i_naczyn/article/view/ChSiN.2023.0007 

2. Problemy ze snem a choroby serca. Medycyna Praktyczna; https://www.mp.pl/pacjent/choroby-ukladu-krazenia/aktualnosci/305296,problemy-ze-snem-a-choroby-serca

3. Stępnik J, Jaroszyński A: Zaburzenia snu w chorobach serca i nerek. Choroby Serca i Naczyń 2019, tom 16, nr 3, 158–164, DOI: 10.5603/ChSiN.2019.0025.