Od jednej wypożyczalni do 14 filii. 80 lat Miejskiej Biblioteki Publicznej w Olsztynie

Początki MBP w Olsztynie

Historia MBP w Olsztynie zaczęła się w 1946 roku. Chociaż instytucja działała od kwietnia, oficjalnie pierwszą bibliotekę otwarto 5 czerwca 1946 roku  przy ul. Lanca 1a. Później działała przy ul. Pieniężnego, a w marcu 1950 roku przeniosła się do odbudowanego Starego Ratusza.

MBP i WBP w Olsztynie zostały w połączone w jedną instytucję: Wojewódzką i Miejską Bibliotekę Publiczną w 1955 roku. W 1975 roku nazwę skrócono do „Wojewódzka Biblioteka Publiczna”, ale miejskie filie nadal pozostawały w jej strukturze. Zmieniło się to w 1992 roku, gdy miejskie placówki wyłączono ze struktur olsztyńskiej WBP. MBP przekazano samorządowi Olsztyna, którą następnie włączono do Miejskiego Ośrodka Kultury. Z początkiem tysiąclecia MBP w Olsztynie została wyodrębniona z miejscowego MOK-u i rozpoczęła samodzielną działalność.

Pierwszą dyrektorką olsztyńskiej MBP była Wanda Dąbrowska. Po centralizacji struktur bibliotecznych w 1955 roku pełniła funkcję zastępczyni dyrektora Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Olsztynie. Pracowała w tej placówce do emerytury (w 1980 roku). Później jeszcze przez dekadę zajmowała się gromadzeniem i opracowaniem zbiorów obcojęzycznych, ale już na pół etatu. Zmarła w Olsztynie w 2006 roku.

Poszczególne filie zaczęły powstawać od 1949 roku. Pierwsze z nich otwarto przy ul. Pstrowskiego 44 oraz ul. Jagiellońskiej 20. Krokiem milowym stała się przeprowadzka do budynku Starego Ratusza w Olsztynie, gdy jej działanie zaczęto kierunkować w stronę sieci placówek, a nie jednej wypożyczalni.

Kosmiczna biblioteka

Dziś w ramach MBP w Olsztynie działa 14 filii. Jedną z najbardziej reprezentacyjnych placówek od 2004 roku była Planeta 11 – biblioteka multimedialna. Znajdowała się w budynku Planetarium i Obserwatorium Astronomicznego w Olsztynie, w pomieszczeniu po byłej kawiarni Andromeda. Filię urządzono w kosmiczno-futurystycznym stylu.

Co ciekawe, była szóstą biblioteką multimedialną na świecie i drugą w Polsce, a na początku działalności stała się jednym z punktów turystycznych Olsztyna. Warto również wspomnieć o instalacji artystycznej w atrium planetarium - dziele pt. "Kompozycja astronomiczna" autorstwa Stefana Knappa z 1973 roku. Instalację wykonano z 205 blach stalowych. Całość nawiązuje do ciał niebieskich kulistymi, wypukłymi oraz płaskimi formami.

W związku z przebudową olsztyńskiego planetarium, Planeta 11 tymczasowo została przeniesiona do hali Urania. Następnie docelowo zostanie umiejscowiona w Koszarach Dragonów, natomiast nie wiadomo czy zachowa swój wyjątkowy klimat [Więcej: Planeta 11 znowu czynna, ale w nowej lokalizacji].

Nie tylko po książkę. Biblioteki stają się miejscami spotkań

Inne filie znajdują się na olsztyńskich osiedlach. Od 2026 roku zamiast ich numeracji zaczęło funkcjonować nazewnictwo np. "Biblioteka Jaroty" czy "Biblioteka Pieczewo". Ma to związek z ewolucją misyjności bibliotek. Jak przyznaje zarząd MBP w Olsztynie, dziś biblioteki to nie tylko wypożyczalnie książek oraz komórki promujące czytelnictwo. Aktualnie biblioteki przejęły w pewien sposób rolę ośrodków kultury. Są w nich organizowane różnego rodzaju wydarzenia animizacyjne. Tworzą również przestrzeń, w których mieszkańcy mogą się zapoznawać, rozmawiać i wspólnie spędzać czas.

- Biblioteki pełnią "miastotwórczą" i prospołeczną funkcję – mówił Robert Szewczyk, prezydent Olsztyna, w lutym bieżącego roku podczas otwarcia wyremontowanej siedziby Biblioteki Pieczewo.

Z kolei Krzysztof Dąbrowski, dyrektor MBP w Olsztynie stwierdził: - Kultura pozwala także na realizację wartości społecznych, które tworzą naszą lokalną tożsamość.

Nowe wnętrza na Pieczewie i Jarotach

Przypomnijmy, że remont filii bibliotecznej nr 13 trwał od czerwca 2025 roku. Został przeprowadzony przez Miejską Bibliotekę Publiczną we współpracy ze Spółdzielnią Mieszkaniową „Jaroty”, przy wsparciu gminy Olsztyn. Wymieniono m.in. drzwi wejściowe oraz ewakuacyjne, a także posadzki i oświetlenia we wszystkich pomieszczeniach czy regały i meble biblioteczne. Pojawiły się także kanapy oraz siedziska dla odwiedzających.

***

Przeczytaj: Nowa przestrzeń dla dzieci i miejsce spotkań. MBP w Olsztynie otworzyła filię nr 13 na Pieczewie

***

Prócz tego, wyremontowana została także filia biblioteczna nr 6 przy ul. Jarockiej 65. Modernizacja tej filii była jednym z wygranych projektów osiedlowych Olsztyńskiego Budżetu Obywatelskiego 2025. Planowany koszt według projektu to ponad 446 tys. zł.  Za przeprowadzanie prac odpowiadał Zakład Lokali i Budynków Komunalnych w Olsztynie – we współpracy z konserwatorem zabytków, ponieważ Biblioteka Jaroty znajduje się w XIX-wiecznym obiekcie.

Ponad pół miliona wypożyczeń i tysiące uczestników wydarzeń

Jubileusz MBP w Olsztynie odbywa się pod hasłem "Działamy. Zmieniamy". Filie prężnie działają, organizując różnorodne wydarzenia. W zeszłym roku olsztyńska MBP zorganizowała ich ponad 1,9 tys.

Jak podała Sylwia Rembiszewska-Piątek, zastępczyni prezydenta Olsztyna w lutym tego roku, wzięło w nich udział ponad 34 tys. mieszkańców. Z kolei z sieci miejskich bibliotek korzysta 24 tys. aktywnych użytkowników, a ponad 33 tys. - to osoby zapisane w systemie bibliotecznym.

W 2025 roku olsztyńska MBP odnotowała ponad 0,5 mln wypożyczeń. W minionym roku najpopularniejszą pozycją okazały się „Chłopki: opowieść o naszych babkach” autorstwa Joanny Kuciel-Frydryszak [Czytaj: Oto 25 najchętniej wypożyczanych książek w MBP w Olsztynie].

Czytelnicy mają z czego wybierać, ponieważ zbiory miejskiej biblioteki liczą ok. 400 tys. woluminów (pojedynczych, fizycznych egzemplarzy książki lub oprawionych tomów).